Trwa ładowanie...

 

Trwa zapisywanie na newsletter...

Czym jest ewaluacja

Ewaluacja to obiektywna ocena projektu, programu lub polityki na wszystkich jego etapach, tj. planowania, realizacji i mierzenia rezultatów. Powinna ona dostarczyć rzetelnych i przydatnych informacji pozwalając wykorzystać zdobytą w ten sposób wiedzę w procesie decyzyjnym. Często dotyczy ona procesu określenia wartości lub ważności działania, polityki lub programu.

Rada Unii Europejskiej zobowiązała wszystkie państwa członkowskie do przeprowadzenia ewaluacji pomocy finansowej z Funduszy Europejskich wydając Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (PDF 2,5 MB).

Według powyższego rozporządzenia ewaluacje przeprowadza się w celu poprawy jakości projektowania i wdrażania programów, jak również w celu analizy ich skuteczności, efektywności i wpływu. Wpływ programów jest ewaluowany w świetle zadań każdego z EFSI w odniesieniu do wymiernych celów unijnej strategii na rzecz inteligentnego, zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, i z uwzględnieniem wielkości programu, w odniesieniu do PKB oraz poziomu bezrobocia na terenie objętym programem, w stosownych przypadkach.

Ewaluacja jako proces systematycznej oceny interwencji z Funduszy Europejskich ciągle zyskuje na znaczeniu. W okresie budżetu 2014-2020 wyniki badań ewaluacyjnych pełnią ważną rolę w procesie kształtowania polityki spójności Unii Europejskiej, a podczas debaty nad kolejnym budżetem w perspektywie po 2020 roku są jednym z kluczowych argumentów dla jej zachowania w dotychczasowym kształcie i weryfikacji jej założeń.

Rodzaje ewaluacji

Biorąc pod uwagę kryterium celu ewaluacji wyróżnia się następujące jej rodzaje:

  1. ewaluacje strategiczne (których celem będzie ocena i analiza ewolucji Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia [NSRO] i Programów Operacyjnych [PO] w odniesieniu do priorytetów krajowych i wspólnotowych);
  2. ewaluacje operacyjne (których celem będzie wspieranie procesu monitorowania Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia i Programów Operacyjnych).

Ewaluacje strategiczne dotyczyć będą głównie analizy i oceny interwencji na poziomie celów strategicznych. Przedmiotem ewaluacji strategicznych będzie analiza i ocena trafności ogólnych kierunków interwencji wyznaczonych na etapie programowania. Jednym z istotnych aspektów ewaluacji strategicznej będzie weryfikacja przyjętej strategii w odniesieniu do aktualnej i przewidywanej sytuacji społeczno – ekonomicznej.

Ewaluacje operacyjne powiązane będą ściśle z procesem zarządzania i monitorowania NSRO i PO. Celem ewaluacji operacyjnych jest wsparcie instytucji odpowiedzialnych za realizację NSRO i PO w zakresie osiągania założonych celów operacyjnych poprzez dostarczanie użytecznych wniosków i rekomendacji. Zgodnie z Rozporządzeniem 1083/2006 ewaluacje operacyjne będą przeprowadzane w szczególności w przypadku, gdy monitorowanie ujawniło znaczące odchylenia od założonych pierwotnie celów oraz gdy składane są wnioski o dokonanie przeglądu programu operacyjnego lub jego części.

Ze względu na moment przeprowadzania ewaluacji wyróżnia się następujące jej rodzaje:

  1. ewaluację ex ante (przed rozpoczęciem realizacji UP i PO),
  2. ewaluację bieżącą (w trakcie realizacji UP i PO),
  3. ewaluację ex post (po zakończeniu realizacji UP i PO).

Proces ewaluacji ex ante UP i PO zakończony został w roku 2015. Wyniki ewaluacji ex-ante UP i PO wykonanych przez ewaluatorów zewnętrznych zostały uwzględnione w ostatecznej wersji Umowy Partnerstwa 2014-2020 oraz poszczególnych Programów.

Ewaluacji ex post dokonuje Komisja Europejska (KE) we współpracy z państwami członkowskimi i Instytucjami Zarządzającymi. Niezależnie od ewaluacji przeprowadzanej przez KE państwa członkowskie mogą dokonać ewaluacji ex post we własnym zakresie.

Ewaluacja bieżąca (on-going) jest procesem mającym na celu lepsze zrozumienie bieżących efektów interwencji oraz sformułowanie rekomendacji użytecznych z punktu widzenia wdrażania programu. W najbliższych latach ewaluacja bieżąca stanie się kluczowa dla skutecznej realizacji polityki spójności w Polsce.